Làm gì để sinh con khỏe mạnh? (phần 5)
Các khách mời của chương trình:
- Giáo sư Nguyễn Duy Tài - trưởng chủ nhiệm bộ môn sản Đại học Y dược TP.HCM; bác sĩ Vũ Thị Nhung - nguyên giám đốc Bệnh viện Hùng Vương; TS. BS Lê Thị Thu Hà - phó phòng khám bệnh viện Từ Dũ TP.HCM; Th.S - BS Đặng Lê Dung Hạnh - trưởng khoa khám bệnh A Bệnh viện Hùng Vương TP.HCM - sẽ tham gia buổi giao lưu để trả lời những thắc mắc của bạn đọc.
NỘI DUNG TƯ VẤN: (tiếp theo)
* Xin bác sĩ hướng dẫn giúp tôi: vợ chồng tôi chuẩn bị lên kế hoạch có em bé, vậy trong thời gian này đối với tôi việc ăn uống cũng như sinh hoạt thì như thế nào? Có cần kiêng gì và nên ăn gì? Cảm ơn bác sĩ(La Thanh Hải, 33 tuổi, thanhhai_la2000@...)
- Giáo sư Nguyễn Duy Tài: Trước khi mang thai phụ nữ nên uống acid folic 4mg mỗi ngày trong 1 tháng trước khi có thai và 3 tháng đầu thai kỳ. Chích ngừa Rubella trước 3 tháng. Xét nghiệm công thức máu và nồng độ Ferritin trong huyết thanh để phát hiện có bị thiếu máu, thiếu sắt không. Xét nghiệm kháng thể viêm gan siêu vi B, HIV, giang mai... Nên đi khám nội khoa để loại trừ những bệnh lý mãn tính: cao huyết áp, tiểu đường, bệnh lý tim mạch, bệnh lý thận.
Chế độ ăn uống và sinh hoạt bình thường.
* Em đang mang thai lần thứ 2, thai đang được 16 tuần tuổi, đang khám tại Bệnh viện Hùng Vương, bác sĩ bảo thai đang phát triển bình thường. Khi mang thai lần đầu gần đến ngày sinh (khoảng 9 tháng) thai bị lưu nguyên nhân do dây rốn thắt nút cổ chai (khám ở Bệnh viện Từ Dũ).
Em đang ở tỉnh Trà Vinh cách TP.HCM 200km, đi khám ở TPHCM rất khó khăn, sợ sức khỏe bà mẹ yếu trong khi di chuyển. Em đang rất lo không biết lần thứ hai này có vấn đề gì không, xin bác sĩ tư vấn giúp? Em cần phải khám bệnh ở đâu hoặc có phương pháp nào phòng ngừa?(Nguyễn Thị Hoàng Trang, 33 tuổi, binhnguyenhuubt@...)
- ThS. BS Đặng Lê Dung Hạnh: Dây rốn thắt nút là hiện tượng hiếm gặp nhưng thường gây chết thai nếu nút thắt quá chặt, hầu như rất khó chẩn đoán trước (chỉ chẩn đoán khi thai ra đời và thấy được nút thắt). Nếu bạn ở xa quá nên khám thai nơi nào gần hơn, vì đi lại xa trong lúc mang thai, nhất là trong tình trạng giao thông đông đúc như hiện tại, cũng là điều không tốt cho sức khỏe của mẹ và bé.
Có thể siêu âm Doppler, xem xét mạch máu dây rốn khi thai khoảng 32-34 tuần; không làm sớm hơn vì siêu âm không có giá trị và con còn quá non cũng không giải quyết được, chỉ làm gia đình thêm lo lắng nếu có vấn đề.
Đây là hiện tượng hiếm gặp do đó việc lặp lại thắt nút trong lần thai này lại càng khó xảy ra hơn, mong bạn đừng quá lo lắng, vì lo lắng cũng gây hại cho sức khỏe.
* Thưa bác sĩ, cho cháu hỏi hiện nay cháu bị hở van tim 1/4 , cháu có thế thể sinh được không? Sau này có bị di truyền sang con? (hà thu trang, 26 tuổi, vangtrangsuytu_2410@...)
- Giáo sư Nguyễn Duy Tài: Rất tiếc bạn không cho biết là bị hở van tim loại nào (2,3) nhưng tôi đoán là 2 lá, không biết có đúng không? Nếu là hở van 2 lá 1/4 thì bạn đừng lo lắng nhiều vì bệnh lý này không có di truyền.
Trong thai kỳ sự phát triển của thai nhi thế nào, bình thường hay không tùy thuộc nhiều yếu tố từ mẹ, bố và ngay cả trứng thụ tinh hay phần phụ của thai như nước ối, nhau thai. Như vậy khi có thai bạn nên đi khám thai sớm và khám định kỳ để được tư vấn cụ thể hơn từng thời điểm. Chúc bạn may mắn..
* Chào BS Tài, tôi đã 45 tuổi, có tiền căn ung thư thận và tuyến giáp. Nay mang thai được 30 tuần, tôi đã đến BV Hùng Vương để chọc ối và theo dõi thai. Kết quả bình thường, như vậy tôi có thể yên tâm sinh em bé không hay phải làm thêm gì nữa ạ. Cảm ơn BS. (Hồ Thị Phương Nga, 45 tuổi, hophuongnga@...)
- Giáo sư Nguyễn Duy Tài: Ở tuổi 45 thường có nguy cơ bất thường về nhiễm sắc thể cho thai, chị đã được chọc ối và làm nhiễm sắc thể đồ, như vậy đã loại trừ một số bệnh lý về nhiễm sắc thể. Có lẽ tại thời điểm 30 tuần chị cũng đã được khảo sát về hình thái của thai nhi qua siêu âm 4 chiều. Hiện tại ổn, như vậy trong 2 tháng còn lại trước sinh thì có một số bệnh lý có thể gặp phải trong giai đoạn này là cao huyết áp thai kỳ, thiểu ối trong thai kỳ, hay có nguy cơ vỡ ối non làm phải chấm dứt thai kỳ sớm.
Để phòng ngừa những bệnh lý trên, chị nên có chế độ làm việc và nghỉ ngơi, dinh dưỡng phù hợp trong 8 tuần kế tiếp (chị sẽ được tư vấn rõ sau mỗi lần khám thai).
* Người chồng cần làm gì khi vợ mang bầu? Xin cảm ơn! (Diệp Thành Toàn, 29 tuổi, thanhtoan000@...)
- ThS.BS Đặng Lê Dung Hạnh: Người chồng cũng cần trang bị một số kiến thức về sức khỏe của phụ nữ, đặc biệt là các vấn đề sức khỏe lúc mang thai, để cùng vợ theo dõi sức khỏe cũng như hiểu được những lo lắng của vợ khi có các vấn đề về sức khỏe.
Lúc mang thai, bà mẹ chịu nhiều áp lực về tâm lý và sức khỏe, do đó ông chồng cần hết sức tâm lý, thông cảm, quan tâm, thậm chí chịu đựng những cáu gắt có khi rất vô lý.
Tiếp tay vợ trong công việc nhà, chăm sóc con cái (nếu đã có con). Dĩ nhiên, cũng cần có sức khỏe tốt để làm tốt công việc cơ quan (có thu nhập tốt) và chia sẻ thêm công việc gia đình cùng vợ. Nếu có tay nghề nấu bếp thì càng tuyệt vời hơn nữa, vì bà bầu trong các tháng đầu hầu hết rất khó ăn, sang các tháng sau thì ăn tốt và nhiều, thức ăn do chính ông chồng quan tâm và chuẩn bị lại càng ngon miệng hơn, càng động viên vợ nhiều hơn.
* Năm nay tôi 37 tuổi, dự định năm 2011 mang bầu, năm 2012 sinh, vậy tôi phải làm gì để sinh con được khỏe mạnh, về dinh dưỡng và sức khỏe cho mẹ? (Tran Thi Tuyet Hang, 37 tuổi, tuantrang@...)
- PGS.TS Vũ Thị Nhung: Muốn có một đứa con khỏe mạnh và phát triển tốt thì yếu tố bắt buộc phải có là người mẹ phải được chuẩn bị thật tốt để có thể mang thai và sinh con trong điều kiện tốt nhất. Để đạt được điều đó, các yêu cầu về phía người mẹ là:
* Tuổi: đã thật sự trưởng thành và phát triển về thể chất. Như vậy, phụ nữ không nên lập gia đình và mang thai quá sớm (dưới 20 tuổi). Khi cơ thể chưa phát triển đầy đủ thì sự sinh sản sẽ gặp khó khăn. Sinh khó thường để lại những di chứng xấu về thần kinh đối với trẻ. Ngược lại, cũng không nên có thai khi đã quá 40 vì tỉ lệ trẻ bệnh Down (ngu đần) cao khi tuổi mẹ càng lớn. Tuổi sinh đẻ lý tưởng là trong khoảng 25-35 tuổi.
* Sức khỏe: bà mẹ phải hoàn toàn khỏe mạnh.Trước khi dự định mang thai, chị em nên đi khám sức khỏe để nếu có phát hiện điều gì bất thường (bệnh tim, bệnh phổi, bệnh gan, tiểu đường, bướu cổ…) thì phải hỏi ý kiến thầy thuốc xem bệnh lý này có chống chỉ định mang thai hay không? Đồng thời phải chữa trị ngay. Khi bệnh đã ổn định và không chống chỉ định mang thai thì mới nên để có thai.
* Thực hiện tốt vệ sinh thai nghén bao gồm vệ sinh trong sinh hoạt, vệ sinh trong lao động.
* Khám thai định kỳ, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa, đặc biệt là trong vấn đề sử dụng thuốc. Bảo đảm dinh dưỡng tốt trong thai kỳ. Chế độ ăn thích hợp với khẩu vị của từng người, ngon miệng, đầy đủ các chất đường, đạm, bột, sinh tố và khoáng chất cần thiết, đặc biệt không thể thiếu canxi, chất sắt, acid folic…
* Chào bác sĩ! Tôi đang mang thai được 8 tuần, tính theo chu kỳ cuối là ngày 26-11-2010. Trong khoảng thời gian hơn 4 tuần đầu, tôi bị sốt nhẹ, đau mỏi khắp người, đi khám và làm xét nghiệm BS nói tôi bị sốt siêu vi. Tôi sốt 1 ngày và sau đó là nổi đầy những nốt mẩn đỏ như muỗi cắn khắp chân và tay (phải mất gần 1 tuần mới hết những nốt đó) - kéo căng da ra thì những nốt đó không còn.
BS cho hỏi tôi bị như vậy trong thời gian đầu mang thai có ảnh hưởng gì tới em bé hay không? Tôi nên làm những xét nghiệm gì để biết những dị tật bẩm sinh như tim và não? Tôi rất lo lắng và mong BS trả lời giúp. Cảm ơn bác sĩ (Nguyễn Thị Thu Thủy, 28 tuổi, thuy-ntt@)
- TS.BS Lê Thị Thu Hà: Có lẽ bạn nhầm lẫn về kỳ kinh cuối? Hiện tại thai của bạn được 8 tuần thì kỳ kinh cuối của bạn khoảng 26-10-2010. Trong khoảng thời gian 4 tuần cách đây, bạn có triệu chứng nhiễm siêu vi và có phát ban. Điều lo sợ nhất là bạn nhiễm rubella nguyên phát. Xét nghiệm rubella (IgM và IgG) giúp chẩn đoán bệnh rubella.
Nếu IgM và IgG thời điểm này dương tính thì bạn bị nhiễm rubella cấp, nguy cơ thai nhi bị hội chứng rubella bẩm sinh (bệnh lý về mắt như đục thủy tinh thể bẩm sinh gây mù, bệnh về thính lực gây điếc bẩm sinh, bệnh tim bẩm sinh, tật não nhỏ,...) lên đến 90% vì thời điểm bạn bị bệnh rubella nằm trong 3 tháng đầu thai kỳ.
Nếu bạn đã tiêm ngừa rubella trước khi mang thai thì vào thời điểm sốt phát ban của bạn là do tái nhiễm, lúc này nguy cơ thai nhi bị hội chứng rubella bẩm sinh khoảng 8-9%.
Nếu trước đây trên 3 tháng bạn từng bị bệnh rubella (đã được chẩn đoán xác định, có xét nghiệm) thì lần mắc bệnh này hầu như rất ít ảnh hưởng trên thai.
Với những người nhiễm rubella nguyên phát trong 3 tháng đầu thai kỳ, do nguy cơ thai nhi bị hội chứng rubella bẩm sinh lên đến 90% nên các thai phụ thường được tư vấn chấm dứt thai kỳ. Trong 2 trường hợp sau, bạn được theo dõi khám thai định kỳ và làm các xét nghiệm cũng như siêu âm để sàng lọc những bất thường thai nhi.
Để được sàng lọc và chẩn đoán trước sinh 1 cách đầy đủ, bạn nên đến khám thai tại các bệnh viện lớn có thực hiện quy trình này như Bệnh viện Từ Dũ, Hùng Vương, ĐH Y Dược, Phụ sản quốc tế.
* Tôi bị tử cung 2 sừng, khám hiếm muộn bác sĩ bảo để có thai bình thường, nhưng nếu có thai tôi phải làm gì để bảo vệ thai vì tôi đã bị một lần thai lưu và 1 lần thai ngoài tử cung. Nếu trong khoảng thời gian ngắn không có thai, tôi có phải đi bơm tinh trùng không? (Trần Phương Linh, 28 tuổi, phuonglt84@...)
- Ths. BS Đặng Lê Dung Hạnh: Tử cung 2 sừng gây khó có thai vì buồng tử cung (là nơi thai sẽ đậu lại đó và tiếp tục phát triển) nhỏ hơn các trường hợp có tử cung bình thường. Việc bơm tinh trùng chỉ thực hiện khi khó đậu thai, khác với bạn là có đậu thai nhưng thai khó duy trì.
Việc bạn cần làm là khám thai sớm khi mới mang thai, có thể cần dùng thuốc nội tiết để duy trì thai trong các tháng đầu.
* Thưa bác sĩ, tôi năm nay 25 tuổi, vẫn chưa có chồng. 7 năm trước tôi bị u nang buồng trứng và phải mổ để bóc ra. Tuy nhiên, 1 năm gần đây kinh nguyệt của tôi không đều, nhiều khi 2 tháng mới bị một lần. Cho tôi hỏi liệu như vậy có ảnh hưởng gì đến chuyện sinh con của tôi sau này hay không? Xin chân thành cảm ơn! (lê thi lưu li, 25 tuổi, nhannhan1234@...)
- TS.BS Lê Thị Thu Hà: Khả năng sinh sản của người phụ nữ phụ thuộc vào chức năng buồng trứng, sự thông thương của 2 ống dẫn trứng và cấu trúc giải phẫu của tử cung. Mỗi phụ nữ có 2 buồng trứng, sau khi mổ bóc 1 bên u nang buồng trứng thì vẫn còn buồng trứng bên không bệnh và mô lành còn chừa lại bên buồng trứng đã được bóc nang. Như vậy, buồng trứng của bạn vẫn còn có khả năng phóng noãn (rụng trứng) thì vẫn có khả năng có thai.
Ngoài ra, nếu tử cung và 2 ống dẫn trứng của bạn không bệnh lý thì khả năng sinh sản của bạn hầu như không bị ảnh hưởng. Một năm gần đây, kinh bạn 2 tháng có 1 lần, còn gọi là kinh thưa. Trong trường hợp này, bạn cần đi khám phụ khoa để xem có bệnh lý thực thể hay không (như u nang, u xơ). Đa số trường hợp kinh thưa là do rối loạn nội tiết, với chu kỳ 2 tháng 1 lần thường không cần điều trị. Sau khi lập gia đình, bạn vẫn có khả năng sinh con. Nếu bạn lập gia đình quá muộn, sau 40 tuổi thì khả năng sinh sản của bạn sẽ giảm và nguy cơ thai nhi bất thường gia tăng.
* Để chuẩn bị trước khi mang thai, tôi có đọc báo nói nên đi kiểm tra sức khỏe tổng quát, tiêm ngừa bệnh, việc này cần thiết lắm không vì chi phí cũng hơi nhiều? Nếu tiêm ngừa thì tôi nên đến đâu (bệnh viện nào) là đảm bảo? Nhờ anh, chị cho tôi biết một vài quyển sách uy tín để tìm hiểu về sức khỏe sinh sản, bà mẹ và trẻ em, có thể mua ở đâu? (Nguyễn Thị Thu Thủy, 24 tuổi, thuthuy280488@...)
- PGS.TS Vũ Thị Nhung: Có một số bệnh có thể tiêm ngừa trước khi mang thai như Rubella, thủy đậu, quai bị, uốn ván nếu có điều kiện. Chủng ngừa vẫn tốt hơn không chủng vì khi nhiễm những bệnh này trong khi đang mang thai, nhất là trong 3 tháng đầu thai kỳ thì bệnh có thể gây sẩy thai, dị tật bẩm sinh thai nhi. Bạn có thể đến BV Hùng Vương, Từ Dũ, Viện Pasteur để xin chủng ngừa.
Riêng đối với uốn ván thì trong khi mang thai, thai phụ có thể chủng ngừa tại địa phương. Về vấn đề sách viết về sức khỏe sinh sản của bà mẹ và trẻ sơ sinh thì bạn có thể chờ đến quý 1-2011, Hội Phụ Sản TP.HCM sẽ cho xuất bản một cuốn cẩm nang về vấn đề này và phát miễn phí tại các BV Phụ Sản của TP.
* Tôi vừa sinh cách đây khoảng 8 tháng, em bé chết trong bụng do dây rốn thắt nút. Hiện tôi mang thai được 16 tuần. Tôi rất lo không biết lần này có sao không? Tôi phải làm gì xin bác sĩ tư vấn giúp. (Nguyễn Thị Trang, 34 tuổi, luntit2010@...)
- BS Đặng Lê Dung Hạnh: Dây rốn thắt nút là hiện tượng rất hiếm gặp, tuy nhiên đáng tiếc là rất khó chẩn đoán. Dây rốn thắt nút nếu chặt sẽ dẫn đến bé chết trong bụng, như bạn đã gặp. Do đó, rất thông cảm với lo lắng bạn đang trải qua.
Với lần thai này, bạn cần khám thai định kỳ thường xuyên, lưu ý bác sĩ khám thai về tình trạng lần thai trước, đến khám ngay khi thấy có vấn đề bất thường.
Có thể dùng siêu âm Doppler mạch máu để xem xét dây rốn vào khoảng 32-34 tuần, tuy như đã nói rất khó chẩn đoán dây rốn thắt nút (không làm siêu âm sớm hơn vì siêu âm không có giá trị, hơn nữa nếu có phát hiện vấn đề cũng không giải quyết được do thai còn quá non, chỉ làm tăng thêm lo lắng cho bà mẹ và gia đình).
* Kính chào các bác sĩ, trước khi có bầu khoảng 4 tháng, em bị bệnh rubella, sau đó bệnh tự khỏi, em cũng không chích ngừa gì. Nay em có bầu được khoảng 5 tuần, không biết có ảnh hưởng gì đến thai nhi không ạ?(hồng thắm, 25 tuổi, Luong_dn@)
- Giáo sư Nguyễn Duy Tài - trưởng chủ nhiệm bộ môn Sản Đại học Y dược TP.HCM: Như vậy là em đã có kháng thể đối với Rubella, hiện tại thai 5 tuần em ráng nghỉ ngơi và dinh dưỡng đúng cách để hạn chế sự bùng phát của Rubella trước 20 tuần vì nếu xảy ra dưới 20 tuần thì sẽ có nguy cơ gây dị tật thai nhi. Cụ thể, hạn chế đến những nơi đông người, làm việc gắng sức. Nếu Rubella tái phát sau 20 tuần thì ảnh hưởng trên thai ít hơn nhiều.
* Hiện nay em đang có thai được 17 tuần, có đi khám định kỳ và được biết thai đang phát triển bình thường. Nhưng khoảng một tuần nay mỗi sáng ngủ dậy em hay bị đau xương 2 lòng bàn chân và 2 lòng bàn tay. Không biết đây là dấu hiệu bình thường hay bất thường? Có ảnh hưởng gì đến thai không? Xin bác sĩ tư vấn. (Lê Phương, 25 tuổi, maiphuong2075@...)
(còn nữa)
Biên tập: Bs Phạm Đức Dục, theo TTO
0 comments:
Post a Comment